Doç. Dr. Evren KOÇ,
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku Anabilim Dalı
YAZILI TAHLİYE TAAHHÜDÜNDEN KAYNAKLI YARGILAMALARDA İSPAT SORUNLARI
I. BÖLÜM
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) m. 352/1 hükmüne göre konut ve çatılı işyerleri hakkında, kiracının, kiralananın teslim edilmesinden sonra kiraya verene karşı, kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesi durumunda, dava veya icra takibi yoluyla kendisinin tahliyesi yoluna gidilmesi mümkündür.
TBK m. 352/2’de bahsedilen belgeye uygulamada (yazılı) tahliye taahhüdü denilmektedir. Benzer şekilde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun m. 272 vd. hükümlerinde tahliye taahhüdüne dayanılarak ilamsız icra yoluyla tahliye süreci düzenlenmiştir.
Tahliye taahhüdüne dayanılarak kiracının tahliyesi yoluna gidilmesi için TBK m. 352/1’de zikredildiği üzere iki temel yol bulunmaktadır: (i) icra yolu ve (ii) dava yolu.
Bunun yanında borçlunun süresi içinde kendisine gelen tahliye emrine itiraz etmemesi (İİK m. 274) ve sonrasında menfi tespit davası açmaması istisnası dışında, tahliye taahhüdüne dayalı hukuki süreçler genel olarak yargılamayı gerekli kılmaktadır.
Her iki mahkeme önünde yapılan yargılamanın özünde kiralananın tahliyesi meselesi bulunmaktadır. Hatta her iki yargılamanın merkezinde de tahliye taahhüdü bulunmaktadır. Kiraya veren taraf, tahliye taahhüdünün geçerliliğini, kiracı taraf ise geçersizliğini ispata çalışmaktadır.
Bunun karşısında, her iki mahkeme nezdinde gerçekleştirilecek yargılamada tahliye taahhüdüne yaklaşım birbirinden farklı olup tarafların iddia ve savunmalarını ispat hususunda başvurabilecekleri deliller de ayrışmaktadır.
Bu noktada, tahliye taahhüdünden kaynaklı yargılamalarda ispat faaliyetinin çerçevesi ve başvurulacak delillerin niteliği önem arz etmektedir. Gerçekten de tahliye taahhüdünün niteliği ve kanuni unsurları, bilhassa sulh hukuk mahkemesinde, bu belgeye dayalı ve bu belgeye karşı gerçekleştirilecek ispat faaliyetine karakteristik özellikler vermektedir.
Biz de burada, tahliye taahhüdüne dayanılarak gerçekleştirilen tahliye talepleri hakkında iki farklı mahkeme önünde gerçekleştirilecek yargılama özelinde ortaya çıkan ispat sorunlarının üzerinde durmaya çalışacağız
B. İCRA MAHKEMESİNDE GÖRÜLEN TAHLİYE EMRİNE İTİRAZIN KALDIRILMASI YARGILAMASINDA İSPAT
İcra mahkemesindeki yargılamada, ispat vasıtaları açık bir şekilde gösterilmiş olup kural olarak katı bir kanuni ispat sistemi benimsenmektedir. Tahliye taahhüdünün uyuşmazlık konusu olduğu itirazın kaldırılması yargılamasında da bu kanuni delil sistemini görmekteyiz.
Öncelikle, icra dosyası ile itirazın kaldırılması yargılamasının bir bütünlük arz ettiği mutlaka dikkate alınmalıdır. Bunun neticesinde, kiracı; tahliye taahhüdündeki imzaya, tarihe ve kira sözleşmesinin yenilendiğine dair itirazlarını mutlaka tahliye emrine itirazında belirtmesi gerekmektedir. Zira kiracı, itirazın kaldırılması yargılaması kapsamında, itiraz dilekçesindeki sebepleriyle bağlı olacaktır (İİK m. 274 atfıyla İİK m. 63).
Aynı kural, kiraya veren açısından da geçerlidir. Kiraya veren tahliye talebinin dayanağı olan yazılı tahliye taahhüdünü mutlaka tahliye talebiyle birlikte sunmalıdır (İİK m. 58/3). Örneğin, kiraya verenin, adi yazılı tahliye taahhüdüne dayanarak talepte bulunduğu, kiracının ise imzaya ya da tarihe itiraz ettiği durumda, kiraya verenin itirazın kaldırılması talebiyle birlikte (noterde tanzim edilmiş) yeni bir taahhüt sunması mümkün değildir.
Konut ve çatılı işyerlerinde kira sözleşmesinde öngörülen sürenin sona ermesi tek başına tahliye sebebi değildir (TBK m. 347/1). Kiracı, yazılı tahliye taahhüdünde bulunmuş olmalıdır.
Konut ve çatılı işyerlerinde yazılı kira sözleşmesi bulunmasa bile alacaklının elinde yazılı tahliye taahhüdü varsa, İİK m.272’de öngörülen yazılı sözleşme şartı gerçekleşmiş sayılır.
Kiracının adi yazılı tahliye taahhüdündeki imzaya ve/veya tarihe itiraz ettiği durumda icra mahkemesince bu itirazın haklılığının araştırılması mümkün değildir (İİK m. 275/3). İcra mahkemesinin burada imza itirazını incelemesine imkân tanınmaması kanaatimizce İİK m. 272 hükümlerinin işlevini önemli ölçüde azaltmaktadır. Halbuki icra mahkemesinin imza incelemesi yapamayacağına ilişkin genel bir kaide olmadığı gibi kanunda bunun aksine düzenlemeler de bulunmaktadır (örn. İİK m. 68/a; m. 170).
Noterce düzenlenmiş ya da onaylanmış tahliye taahhütlerinde ise, kiracı taraf imza ya da tarih itirazında bulunarak tahliye tehdidini bertaraf edemez. Böyle bir durumda kiracı noterlikçe res’en tanzim veya tarih ve imzası tasdik edilmiş yahut ikrar olunmuş bir mukaveleyle kiranın yenilendiğini veya uzatıldığını ispatlamalıdır. Kiraya verenin sunduğu kira sözleşmesi de bu mahiyettedir. Kiracının iddiasını bu şartları taşıyan bir belgeyle ispat edememesi halinde itirazın kaldırılması talebi kabul edilecektir (İİK m. 275/2).
İİK’daki mevcut düzenleme, kiracıdan tek taraflı olarak alınan bir taahhütnameyi esas almaktadır. Bunun yanında, kiracı ile kiraya veren arasında akdedilmiş şarta bağlı bir tahliye taahhüdü sözleşmesi de söz konusu olabilir. Şarta bağlı tahliye taahhüdünün, şartın tahliye tarihinin belirlenmesine etkisi olmadığı ölçüde geçerli olacağı kabul edilmektedir. Örneğin kiracının muayyen bir tarihte, kendisine belirli bir miktar ivaz verilmesi durumunda tahliyeyi gerçekleştireceği kararlaştırılabilir. Kiraya verenin, şarta bağlı bir tahliye taahhüdü sözleşmesine dayanarak başlattığı icra takibine karşı borçlu tarafından şartın gerçekleşmediğine ilişkin olarak itiraz edilmesi mümkündür. Kanaatimizce böyle bir itirazla karşılaşılması durumunda kiraya veren, şartın yerine getirildiğini ispatlamalıdır. Örneğin bir para karşılığı tahliyenin gerçekleştirilmesine dair tahliye taahhüdünde kiraya verenin kendi edimini yerine getirdiği hususu İİK m. 68/1’de düzenlenen belgelerle ispatlanabiliyorsa kiracının bu yöndeki itirazını bertaraf edebilmesi mümkün olmalıdır.
C. SULH HUKUK MAHKEMESİNDE TAHLİYE TAAHHÜDÜ MERKEZLİ YARGILAMADA İSPAT SORUNLARI
1. Medeni Usul Hukuku Açısından Tahliye Taahhüdünün Niteliği
Sulh hukuk mahkemesinde gerçekleştirilecek yargılama yönünden, öncelikle yazılı tahliye taahhüdünün, yargılama faaliyeti kapsamındaki hukuki niteliğini ele almak gerekmektedir. Bu husus, yazılı tahliye taahhüdünün, çeşitli ihtimaller çerçevesinde ispat kuvvetini tespit açısından önemlidir.
Her şeyden önce, yazılı tahliye taahhüdü, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli bir bilgi taşıyıcısıdır yani HMK m. 199 bağlamında belgedir.
Bunun yanında, geçerli bir imzayı ihtiva eden yazılı tahliye taahhüdü, iddia konusu vakıayı ya da işlemin ispatına yönelen ve kendisine karşı ileri sürülen kimse (kiracı) tarafından verilmiş bir belgedir; yani HMK m. 200 vd. bağlamında senettir. Bu bağlamda yazılı tahliye taahhüdü kesin delil mahiyetinde olup, tahliye taahhüdü işlemini tek başına ispatlamaya elverişlidir. Aynı zamanda, taahhüt işlemi senede bağlanmış olduğundan, kural olarak bu işlemin aksinin yine bir kesin delille ispat zorunluluğu vardır (HMK m. 203).
Adi yazılı tahliye taahhüdü, adi senet niteliğindedir (HMK m. 205). Noter tarafından re’sen düzenlenen (NotK m. 84-89) ile onaylama şeklinde gerçekleştirilen (NotK m 90-93) tahliye taahhütleri ise resmi senet mahiyetindedir (HMK m. 204).
Kural olarak bir senedin resmi (düzenleme ya da onaylama şeklinde) ya da adi nitelikte olması, ispat kuvvetini etkilememektedir. Buna karşın senedin niteliği, senedin aksinin ispatı hususunda önem arz etmektedir. Adi senedin aksinin ispatı hususunda, sahtelik iddiasının yanında HMK m. 201 çerçevesinde başka bir kesin delille ispat mümkündür. Resmi senetlerde ise mutlak suretle sahteliğin, ayrı bir dava ile ileri sürülmesi gerekmektedir. Zira resmi senet, adi senetten farklı olarak ancak sahteliği mahkeme kararıyla sabit olunca işleme alınmayacaktır (HMK m. 209/2). Onaylama biçimindeki noter senetlerinin içeriğinin aksinin ispatı ise noter yalnızca tarih ve imzaya iştirak ettiği için senet içeriğinin ispatına ilişkin genel kurala (HMK m. 201; m. 204/2) tabidir (NotK m. 82/2). Zira bu senetlerde noter ya da onaylamayı gerçekleştiren resmi merci senedin düzenlenmesine katılmamakta, yalnız senedin altındaki imzayı ve senedin onaylandığı yer ve tarihi resmi olarak tasdik etmektedir (NotK m. 90-92; HMK m. 204/2).
Senet kapsamında genel kurallar bu şekilde olmakla birlikte, ilerde açıklayacağımız üzere tahliye taahhüdünün unsurları ve tahliye taahhüdü konulu uyuşmazlıkların özellikleri sebebiyle, bu kuralların yeniden yorumlanması gerekmektedir.
2. Yargılamaya Genel Bakış
Sulh hukuk mahkemesinde görülecek tahliye taahhüdü temelli bir yargılama genel olarak beş şekilde gerçekleşebilecektir:
- Kiraya verenin, icraya başvurmaksızın tahliye taahhüdüne dayanarak doğrudan tahliye davası açması (TBK m. 352/1).
- Kiraya verenin tahliye taahhüdüne dayanarak icra dairesi önünde başlattığı ilamsız takibin, kiracının imzaya ve/veya tarihe itirazıyla durması üzerine doğrudan sulh hukuk mahkemesinde dava açılması.
- Kiraya verenin itirazın kaldırılması talebinin reddedilmesi üzerine, sulh hukuk mahkemesinde dava açılması (İİK m. 275/4).
- Kiracının, tahliye taahhüdünün geçersizliği hususunda takipten önce menfi tespit davası açması (İİK m. 72/1).
- Kiracının, tahliye emrine itiraz etmemesi veya itirazının kaldırılması sonrasında tahliye taahhüdünün geçersizliğine ilişkin menfi tespit davası açması (İİK m. 72/3; 275/4).
Bu davalarda her ne kadar taraflar farklılık gösterse de uyuşmazlık konusu, tahliye taahhüdünün unsurları ve bunlara bağlı olarak tahliye taahhüdünün geçerliliği üzerinde toplanmaktadır. Başka bir deyişle bu davalardaki yargılamayı ve ispat rejimini şekillendiren -uyuşmazlığın konusunu teşkil eden- yazılı tahliye taahhüdünün unsurlarıdır.
Taahhüdün geçerliliğine ilişkin yargılama faaliyeti ise genel olarak üç temel konu çevresinde cereyan etmektedir:
- Tahliye taahhüdündeki imzanın geçerliliği
- Tahliye taahhüdündeki tarihin geçerliliği
- İrade bozukluğu iddiası
Tahliye taahhüdü çevresinde cereyan eden uyuşmazlıklar kapsamındaki ispat rejimine ilişkin hususlarda, ispat yükü ile ispat vasıtaları yönünden esas belirleyici olan, uyuşmazlığın, yukarıda belirttiğimiz üç konudan hangisi hakkında olduğudur. Bundan dolayı, ispat meselelerini de bu üç konu çerçevesinde incelemek doğru olacaktır.
3. Tahliye Taahhüdü Konulu Davalarda Uyuşmazlık Konuları Özelinde İspat Meseleleri
a. İmzaya İtiraz Hali
Tahliye taahhüdündeki imzaya itiraz, usul hukuku açısından sahtelik iddiası niteliğindedir (HMK m. 208/1). İmzaya itiraz halinde, tahliye taahhüdünün adi ya da resmi nitelikte olması yapılacak sahtelik incelemesi ve sahtelik iddiasında bulunulması usulü açısından farklılık arz edecektir.
Kiracının, adi yazılı taahhütteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürdüğü durumda, imzanın kiracıya (ya da onun temsilcisine) ait olup olmadığı hususu ön sorun olarak incelenecektir. İmzaya itiraz halinde ispat yükünün kiraya verende olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla, imzanın kiracıya ait olduğu ispatlanmadıkça, tahliye taahhüdüne dayanılarak kiralananın tahliyesine karar verilemez. Yapılacak incelemede ise HMK m. 211’de benimsenen usul esas alınmalıdır. Yazılı tahliye taahhüdündeki imzaya itiraz incelemesinde, taraflarca getirilme ilkesinden (HMK m.26) ziyade resen araştırma ilkesinin cari olduğu görülmektedir. Hâkim, tahliye taahhüdünün adi yazılı ya da resmi nitelikte olmasına bakılmaksızın HMK m. 211’deki usulü aynen izlemek durumundadır.
Resmi senet niteliğindeki tahliye taahhüdünde kiracı taraf, ilgili evraka resmiyet kazandıran kişiyi de taraf göstererek ayrı bir dava (menfi tespit davası) açmak zorundadır (HMK m. 208/4). Bu davadan, senedin sahteliğine dair bir karar gelmedikçe, tahliye taahhüdü muteber kabul edilerek yargılamaya devam olunacaktır. Bununla birlikte açılacak menfi tespit davasında tedbir talep edilmesi mümkündür(m. 275/4; m. 72) [9].
b. Tarihe İtiraz Hali
Tahliye taahhütleri özelinde, belgenin tarihi diğer senetlere nazaran son derece önemli bir unsur niteliğindedir.
Tahliye taahhüdünde iki tür tarih unsuru vardır. Birincisi tahliye taahhüdünün verildiği tarih olup, kiralananın tesliminden sonraki bir tarih olmalıdır. İkincisi ise tahliye tarihidir; tahliyenin tarihi belirli olmalıdır. Tarihe itiraz da bu iki unsur yönünden ayrı ayrı ya da birlikte gerçekleştirilebilmektedir.
Maddi hukuk açısından, tahliye taahhüdünde düzenlenme tarihinin mevcut olmaması senedin geçerliliğine tesir etmeyecektir. Zira, senedin asli unsuru imzadır. Ayrıca, TBK m. 352/1’de yer alan düzenleme; kambiyo senetleri, el yazılı vasiyetname, kefalet sözleşmesi örneklerinde görüldüğü üzere belgenin düzenlenme tarihinin geçerlilik unsuru olarak düzenlenmediğini de söylemek gerekir. TBK m. 352/1 uyarınca geçerlilik koşulu tarihin kendisi değil, taahhüdün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmasıdır. Buna karşın, tahliye taahhüdünde tahliye tarihinin belirli olması geçerlilik koşuludur.
Öte yandan, tahliye taahhüdünde bulunan tarih, taahhüdün verildiği tarihe işaret eden bir unsurdur. Başka bir deyişle, TBK m. 352/1’deki geçerlilik koşulunun varlığının ispatına yönelmektedir.
Burada temel sorun, uygulamada sıklıkla görüldüğü gibi kira sözleşmesiyle birlikte kiracı tarafından, genellikle zorunluluk sebebiyle imzalanan tahliye taahhüdünün tarihinin sonradan kiraya veren tarafından doldurulması halidir.
a) İspat Yükü Meselesi
Öncelikle, adi tahliye taahhüdünün düzenlenme tarihine itiraz halinde ispat yükünün kimde olduğunun üzerinde durmak gerekmektedir. TMK m. 6’da zikredilen ve HMK m. 190/1’de benimsenen temel kurala göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.”
Bunun dışında, tahliye taahhüdünün şekli hukuk açısından senet vasfı dikkate alındığında, kural olarak tahliye taahhüdünün aksinin ispatının senede karşı senetle ispat zorunluluğuna tabi olduğu düşünülebilecektir (HMK m. 201).
Yargıtay’ın, TMK m. 6’nın lafzından ve beyaza imzaya dair içtihatlarından yola çıkarak, kiracının tahliye taahhüdündeki tarihin aksinin ispat yükü altında olduğu görüşünü benimsediği görülmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2021 yılında vermiş olduğu karar bu görüşü somut bir şekilde göstermektedir:
“Kira sözleşmesinin yapılması sırasında tarihleri boş olan ve kiracı tarafından imzalanan tahliye taahhüdü alınması durumunda, bu belgenin kiralananın teslimi öncesinde tarihlerinin boş olarak verildiği ve anlaşmaya aykırı olarak sonradan tamamlandığına ilişkin savunmanın kanıtlanması gerekir. Bu şekilde yani düzenleme ve boşaltma tarihlerinin sonradan tamamlanması belgenin geçersizliğini gerekmediği gibi bu tarihlerin anlaşmaya aykırı olarak tamamlandığına ilişkin iddia kiracı tarafından ispatlanmalıdır (Kanık, s. 1293).
Yapılan açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; davacı vekili davalı ...'un dava konusu taşınmazda 05.03.2010 başlangıç tarihli kira sözleşmesi gereğince aylık 3.350TL kira bedeli ile kiracı olduğunu, davalının dört yıldır kiracı olarak bulunduğu işyerini son dönem başından sonra verdiği 14.03.2013 tarihli taahhütname ile 04.03.2014 tarihinde boşaltacağını kayıtsız ve şartsız olarak kabul ettiğini, davalının yazılı taahhüdüne uymadığını ileri sürerek taahhüt nedeniyle kiralanandan tahliyesine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili, davaya dayanak yapılan tahliye taahhüdünün davacı tarafça kira sözleşmesinin imza edildiği tarihten önce alındığını, davacının, taşınmazın kiracı sıfatıyla kullanılabilmesinin ön şartı olarak ileri sürdüğü taahhütnameyi müvekkiline manevi cebir altında imzalattığını, bu şekilde imza edilen taahhüt tarafların gerçek iradelerini yansıtmaktan uzak olduğundan geçerli olmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş ise de yukarıda da belirtildiği üzere TMK'nın 6 ve HMK'nın 190. maddesi gereğince ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Tahliye taahhütnamesinin kira sözleşmesinden önce imzalatıldığını iddia eden davalı kiracı bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Bu durumda mahkemece ispat yükümlülüğü ters çevrilerek davanın reddine karar verilmesi doğru değildir (Yargıtay HGK 28.09.2021 T. 2017/6-975 E. 2021/1108 K.).”
Kanaatimizce, Yargıtay HGK’nun bu kararı eleştiriye son derece açık olup, bizce beyaza imzaya dair kabul edilen görüşün tahliye taahhüdü özelinde uygulanmasına ilişkin ciddi engeller mevcuttur. Ayrıca bu görüşün, TBK m. 352/1’e temel teşkil eden 4.10.1944 tarihli içtihadı birleştirme kararına da aykırılık teşkil ettiğini düşünmekteyiz.
Bahsi geçen 4.10.1944 T. 1944/15-20 E. 1944/28 K. sayılı içtihadı birleştirme kararında belirtildiği üzere, kira sözleşmesiyle birlikte alınan tahliye taahhütlerinin altında, kira sözleşmesinin yenilenmesine yönelik kanun hükümlerinin etrafından dolanılması yatmaktadır. Kiracıların tahliye taahhüdü imzalamayı kira sözleşmesini yapma amacıyla kabul etmeleri söz konusudur. Nitekim bu husus Yargıtay tarafından da bir vakıa olarak kabul edilmiş ve irade bozukluğu iddiasına ihtiyaç duyulmaksızın, kira sözleşmesinden önce alınan taahhütlerin geçersiz olduğu hususu benimsenmiştir.
Bu noktada öncelikle, kiracının kiralananı teslim aldıktan sonra, yazılı bir tahliye taahhüdü vermesinin ne ölçüde gerçeğe uygun ve mantıklı olduğunu sorgulamak gerekmektedir. Kiracının, normal bir kira ilişkisinde kiralananı teslim aldıktan sonra, hiçbir menfaat elde etmeksizin tahliye taahhüdünde bulunmasının kanaatimizce mantıklı izahı yoktur. Zira kiracı, böyle bir taahhütte bulunmaksızın, istediği zaman kiralananı tahliye edebilecektir. Kiracının kira sözleşmesini sona erdirmesi için TBK m. 347/1’e göre ihtarda bulunması yeterlidir.
Bu durumda kiracının, kendisini tek taraflı şekilde borç altına sokan tahliye taahhüdünü, taşınmaza yerleştikten sonra vermesi, bizce hayatın olağan akışına aykırıdır. Yalnızca kiraya verenin birikmiş kira borcundan feragat etmesi vb. bir ivaz yahut istisnai bir halin varlığı halinde kiracının, taşınmazı teslim aldıktan sonra tahliye taahhüdü vermesinin bir mantığı bulunmaktadır.
Bilindiği üzere hayatın olağan akışına uygun olan ve yaşam tecrübesine göre doğal sayılan bir vakıanın ispatlanmasına gerek yoktur[10]. Bu husus Mecelle Ahkam-ı Adliye’nin 77. maddesinde “beyyine hilafı zahiri ispat içindir.” denilerek ifade olunmuştur. Kiracının, boş tarihli hatta sonraki tarihli, adi yazılı bir tahliye taahhüdünü kira sözleşmesinden önce vermiş olduğu hususu 4.10.1944 T. 1944/15-20 E. 1944/28 K. sayılı içtihadı birleştirme kararında belirtildiği üzere, sıklıkla rastlanan ve hayatın olağan akışında olan bir durumdur. Bilakis, yukarıda belirttiğimiz üzere kiracının sonradan yazılı tahliye taahhüdü vermesi hayatın olağan akışına aykırıdır.
Nitekim, benzer bir düşünce birden fazla tahliye taahhüdü verilmesi durumunda zikredilmiş olup, kiracının her bir kira döneminde yeni bir tahliye taahhüdü vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bunları kiralananın tesliminden önce alınan ilk tahliye taahhüdünün icrasından korkması neticesinde vermiş olduğu ifade edilmiştir[11].
Öte yandan, bizzat kanun koyucu tarafından benimsendiği üzere kira sözleşmesinin tarafları olan kiraya veren ve kiracının kural olarak eşit bir konumda bulunmadığını, kiracının özellikle sözleşmenin akdedilmesi aşamasında daha güçsüz bir durumda bulunduğu hususunu göz ardı etmemek gerekmektedir. Tarafların arasındaki güç dengesizliğinin tahliye taahhüdünde beyaza imza konusunda dikkate alınması önem arz etmektedir. Benzer şekilde hukuki ilişkinin tarafları arasındaki güç dengesizliğinin hukuken kabul edildiği iş uyuşmazlıklarında güçsüz taraf olarak kabul edilen işçinin[12] beyaza imza uygulamaları karşısında korunduğu da açıktır.
Kanaatimizce burada, beyaza imzaya dair Yargıtay uygulamasının benimsenmesi mümkün olmamalıdır. Zira, kiracının buradaki iddiası “boş” tahliye taahhüdünün iradesi dışında doldurulması yani irade bozukluğu değil; tahliye taahhüdünün veriliş tarihine ve kiraya verenin boş tarihli tahliye taahhüdü alarak kanuna karşı hile girişiminde bulunmasına ilişkindir. Dolayısıyla tahliye taahhüdüne karşı bir yıllık süre zarfında irade bozukluğunun ileri sürülmemesi, tahliye taahhüdüne bağlayıcılık kazandırmamalıdır[13].
Bu açıklamalar ışığında ilk olarak, bizce adi yazılı tahliye taahhüdünün taşınmazın tesliminden sonra verildiği hususunda, bilhassa tarihin sonradan doldurulduğu hallerde kiraya veren tahliye taahhüdünün verilmesi için geçerli bir sebep bulunduğunu veya kiracının tahliye taahhüdünü kiralananın tesliminden sonra hür iradesiyle verdiğini ispatlamak durumundadır[14].
b) İspat vasıtaları
Yazılı tahliye taahhüdünün, usul hukuku açısından senet vasfında olduğunu belirtmiştik. Bu bağlamda, önceki açıklamamızın aksine, Yargıtay HGK’nun kararına göre ispat yükünün kiracıda olduğunun kabulü halinde, taahhütte yer alan tarihin aksinin ispatına ilişkin kuralları incelemek gerekecektir.
Kiracının tahliye taahhüdündeki tarihe itirazında ileri sürdüğü vakıa esas itibarıyla tahliye taahhüdünün kiralananın tesliminden önce verilmiş olmasıdır.
Bu noktada, tahliye taahhüdünün akdedilmesi ile taşınmazın tahliye taahhüdünden sonra teslim edilmiş olması birbirinden farklı olgular olup ispat faaliyeti açısından da ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
Tahliye taahhüdünün kiralananın tesliminden önce ya da sonra verilmiş olması, maddi hukuk açısından maddi fiil niteliğindedir. Hukuki işlemlere ilişkin kurallar maddi fiillere uygulanmayacağından[15], maddi fiiller HMK m. 200 vd. hükümlerine göre senetle ispat kuralına tabi değillerdir. Dolayısıyla, taahhüdün verilme tarihi takdiri deliller ile ispatlanabilir. Yargıtay da adi yazılı tahliye taahhüdünün verildiği tarihin tanık ile ispatlanabileceğini kabul etmektedir[16].
Diğer taraftan yazılı tahliye taahhüdü verilmesi niteliği itibarıyla bir hukuki işlemdir. Dolayısıyla geçerli bir adi yazılı taahhüdünün varlığı iddiası ve bunun aksinin ispatı kural olarak hukuki işlemlerin ispatına ilişkin rejime tabi olacaktır. Yazılı tahliye taahhüdü aynı zamanda senet vasfında olduğundan, tahliye taahhüdünde yer alan tarihin aksinin ispatı da kural olarak senede karşı senetle ispat zorunluluğuna (HMK m. 201) tabidir.
Burada, ispat vasıtalarının belirlenmesinde kiracının karşı çıktığı vakıanın tespiti önem teşkil etmektedir. Kiracının, kiralananın kendisine teslimi tarihine ilişkin bir muhalefeti mevcut değilse, bu durumda yalnızca hukuki işlem niteliğindeki yazılı tahliye taahhüdündeki tarihin aksinin ispatı gündeme gelmektedir. Boş tarihli tahliye taahhüdü konusunda, ispat yükü bahsinde belirttiğimiz kanaatimiz bir yana bırakıldığında, tahliye taahhüdündeki tarih de senedin içeriğine dahil olduğundan bunun aksinin de aynı nitelikte bir belgeyle yani kesin delil yoluyla yahut HMK m. 202 uyarınca delil başlangıcı ve ilave takdiri delillerle ispatlanması gerekmektedir.
Bu noktada delil başlangıcının maddi unsurunu teşkil eden HMK m. 199 uyarınca belge delilinden bahsetmek gerekmektedir. HMK m. 199 bağlamında belge olarak nitelendirilebilecek veri taşıyıcıları tahliye taahhüdündeki tarihin aksini ispat hususunda delil başlangıcı özelliği gösterebilecektir. En başta, taraflar arasındaki Whatsapp, SMS vb. yollarla yapılan yazışmalar belge olarak takdiri delil mahiyetinde kabul edilebilecektir. Keza, kiracının taahhüt belgesindeki tarihte taahhüdü vermesinin mümkün olmadığını gösteren diğer belgeler de bu kapsamdadır. Hatta kiracı ile kiraya verenin kira sözleşmesinden sonra bir araya gelmediklerini göstermek üzere, HTS kayıtları dahi HMK m. 199’daki tanımda yer verilen elektronik veri kapsamında değerlendirileceğinden takdiri delil olarak dikkate alınmaları gerekmektedir[17].
Diğer taraftan, kiracının kiralananın teslimi tarihine ilişkin itirazı söz konusu olabilecektir. Özellikle uygulamada karşılaşılan, noterden tahliye taahhüdü düzenlendikten sonra geriye dönük kira sözleşmesi yapılması örneklerinde kiracı, kiralananın teslimi tarihine dair muhalefette bulunabilecektir. Her ne kadar noterde (düzenleme ya da onaylama şeklinde) yapılan tahliye taahhütleri açısından, sahtelik iddiası dışında belgenin tarihinin aksinin ispatlanması mümkün değilse de böyle bir durumda kiracı tarafın, taşınmazın teslimi tarihindeki ihtilafı takdiri deliller yoluyla ispatlaması mümkün addedilmelidir[18].
Kira sözleşmesinin yenilendiği yönündeki itirazlar da esas itibarıyla kira sözleşmesinin ve taahhüdün tarihiyle ilgilidir. Dolayısıyla, kira sözleşmesinin yenilenmesi sebebiyle tahliye taahhüdünün geçerliliğini yitirdiğine yönelik itirazlar açısından ispata dair uygulanacak kurallar açısından da benzer bir bakış açısını benimsemekteyiz.
c. İrade Bozukluğuna İlişkin İtirazlar
Yazılı tahliye taahhüdüne karşı imza ve tarih dışında hukuki işlemlerin tabi oldukları genel geçerlilik koşulları üzerinden muhalefette bulunulması mümkündür. Burada en çok üzerinde durulması gereken ise irade bozukluğu meselesidir.
Yargıtay’ın 1944 tarihli içtihadı birleştirme kararı esas itibarıyla, taşınmazın tesliminden önce verilen taahhüdün irade bozukluğu mahsulü olduğunu peşinen ifade etmekle birlikte böyle bir durumda kiracının irade bozukluğunu ayrıca ispatlama ihtiyacında bulunmadığını kabul etmektedir. Nitekim bu karara dayanan TBK m. 352/1’de, “tahliye taahhüdünün taşınmazın tesliminden sonra verilmiş olması” müstakil bir geçerlilik koşulu olarak benimsenmiştir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, irade bozukluğu ile tahliye taahhüdünün taşınmazın tesliminden sonra verilmiş olmasının hükümsüzlük halleri olarak birbirinden ayrılmış olmalarıdır. Kiracının tahliye taahhüdündeki yasal şartların noksanlığını, örneğin tahliye taahhüdünün kiralananın tesliminden önce verildiği iddiası ile taahhüdün irade bozukluğu, ezcümle korkutma (TBK m. 37) neticesinde verildiği iddiası farklı vakıalara dayanmakta olup bu farklılık ispat faaliyeti açısından da önem arz etmektedir[19]. Tahliye taahhüdünün korkutma ya da yanılma olmamasına rağmen kiralananın tesliminden önce alınmış olması taahhüdü kesin hükümsüz kılmaktadır. Bu noktada, Yargıtay’ın bazı kararlarında göze çarpan, kira sözleşmesinden önce verilen tahliye taahhüdüne karşı irade bozukluğu sebebiyle işlemin iptali davası açılması gerektiği yönündeki görüşüne[20] katılmadığımızı söylemek gerekir.
Kiralananın tesliminden sonra verilen bir tahliye taahhüdü hakkında irade bozukluğu iddiasında bulunulduğunda, bunun TBK m. 39/1’de belirtilen süre zarfında ileri sürülmesi gerekmektedir. Tahliye taahhüdünün irade bozukluğu sebebiyle geçersizliği hakkında açılacak menfi tespit davasında taraflar takdiri delillere başvurabileceklerdir (HMK m. 203/1-ç)[21].
Yargıtay tahliye taahhüdünün geçersiz kılınması için irade bozukluğunun taahhüt tarihinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesi gerektiğini ifade etmektedir[22]. Doktrinde Burcuoğlu ise bizce haklı olarak, bir yıllık hak düşürücü sürenin taahhüt tarihinden ya da taşınmazın tesliminden değil korkutmanın etkisinin sona erdiği andan başlaması gerektiğini ifade etmektedir[23].
II. BÖLÜM
KİRA İLİŞKİSİNDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLARDA ZORUNLU ARABULUCULUK
Yeni düzenleme uyarınca, İİK’da yer alan ilamsız icra yolu ile tahliye usulü (İİK m.269 vd ile İİK m.272 vd.) dışında, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı olarak arabuluculuk usulüne tabi kılınmaktadır. Buna göre, kiralanan taşınmazın tahliyesine ya da kira bedelinin tahsiline dair icra hukuku çerçevesinde başvurulan hukuki yollar zorunlu arabuluculuk uygulamasının dışında bırakılmış, bunun dışında kira uyuşmazlıklarının tamamı için zorunlu arabuluculuk dava şartı olarak getirilmiştir.
7445 s. Kanun ile HUAK’a eklenen 18/B maddesi, son bir buçuk yıllık süre zarfında ciddi bir iş yükü krizine giren sulh hukuk mahkemelerinin bu sorununa bir nebze çözüm sağlanması amacıyla ihdas edilmiştir. Bunun için de öncelikle kira uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuğa tabi kılınmışlardır.
Önceki zorunlu arabuluculuk uygulamalarında, ekseriya ticari davalara yönelik düzenlemede olduğu gibi kira uyuşmazlıkları yönünden de hangi tür uyuşmazlıkların zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu meselesi karşımıza çıkmaktadır. Kanun hükmü bu konuda “Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere” diyerek bir istisna ortaya koymaya çalışmıştır. Buna göre öncelikle İİK m. 269 vd. hükümlerine göre başlatılacak takiplerden önce arabuluculuğa başvuru zorunluluğu bulunmadığını söylemek gerekmektedir. Keza itirazın kaldırılması sürecinin de zorunlu arabuluculuktan muaf olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Ancak burada esas sorun, sulh hukuk mahkemesi nezdinde görülecek olan itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları yönünden ortaya çıkmaktadır.
Benzer bir sorun ticari davalarda zorunlu arabuluculuğa dair TTK m. 5/A hükmü çevresinde ortaya çıkmış, ilmi ve kazai içtihatlardaki uyumsuzluk ancak yine 7445 s. Kanun’un 30. maddesi ile TTK m. 5/A’ya yapılan eklemeyle çözüme kavuşturulabilmiştir.
Kira uyuşmazlıkları açısından kanaatimiz, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümlerin sulh hukuk mahkemesi nezdinde inceleme konusu yapılması durumunda bunların zorunlu arabuluculuğa tabi kılınmış olduğudur[25]. Öncelikle kanun koyucunun buradaki amacının, zorunlu arabuluculuk vasıtasıyla sulh hukuk mahkemesinin iş yükünün azaltılması olduğu açıktır. İkinci olarak, her ne kadar İİK’nın kiralanan taşınmazın ilamsız icra yolu ile tahliye usulüne dair hükümlerinde genel hükümlere göre açılacak olan davalara atıfta bulunulsa da (İİK m. 269/d; m. 275/4) bunlara dair özel bir usul düzenlenmemiş, sadece genel hükümlere göre dava kapısının açık olduğunu belirtmek üzere vurgulamada bulunulmuştur. Dolayısıyla itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davasını, ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler çerçevesinde yer alan özel dava türleri olarak benimsemek ve bunları zorunlu arabuluculuk dışına çıkarmak yerinde değildir.
HUAK m. 18/B hükmü, kira uyuşmazlıkları kapsamında zorunlu arabuluculuk neticesinde anlaşmaya varılması durumunda icra edilebilirlik şerhini zorunlu kılmış bulunmaktadır. İcra edilebilirlik şerhi ise arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden alınmalıdır.
[2] Murat İNCEOĞLU, Kira Hukuku Cilt II, İstanbul 2014, s. 427; Murat DOĞAN, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Editör: M. Turgut ÖZ, Ankara 2023, s. 342. Yargıtay da tahliye taahhüdünün şarta bağlı olabileceğini kabul etmektedir (Yargıtay 6. HD E. 2009/10286 K. 2010/558 T. 26.1.2010; Yargıtay 6. HD E. 2007/6086 K. 2007/7625 T. 18.6.2007). Aksi görüşte bkz. Baki KURU a.g.e. s. 872
[3] Senet kavramına dair doktrinde benimsenen tanımlar ve bunların eleştirisi için bkz. Bilge UMAR, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. Bası, Ankara 2014, s. 614; Evren KOÇ, Medeni Usul Hukukunda Belge Kavramı, İstanbul 2021, s. 31.
[4] Güray ERDÖNMEZ, Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, 15. Bası, İstanbul 2017, s. 1784; HMK Madde 209/2 gerekçesi – “Resmî senedin güven uyandırmasının bir sonucu olarak, resmî senetler sahteliği iddia edilince değil, ancak bir mahkeme kararıyla sabit olunca herhangi bir işleme esas alınamazlar. Adî senetlerle resmî senetler arasındaki bu önemli fark, fıkrada bir kez daha vurgulanmıştır.”
[5] Baki KURU, Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Cilt: I, Ankara 2020, s. 679; H. Yavuz ALANGOYA/Kamil YILDIRIM/Nevhis DEREN-YILDIRIM, Medeni Usul Hukuku Esasları, 7. Baskı, İstanbul 2009, s. 337; Seyithan DELİDUMAN, Medeni Usul ve İcra-İflas Hukukunda Noter Senetleri, Ankara 2001, s. 157-158.
[6] “Davada tahliye taahhütnamesine dayanan davacı olup, bu taahhütnamedeki imzanın davalının eli ürünü olduğuna dair ispat yükü de davacı kiraya verene ait iken, ispat yükü ters çevrilip davalı tarafa yükletilerek yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.” Yargıtay 3. HD 6.12.2017 T. 2017/7122 E. 2017/17145 K.
[7] ERDÖNMEZ, Pekcanıtez Usul, s. 1794.
[8] ERDÖNMEZ, Pekcanıtez Usul, s. 1794; Ramazan ARSLAN/Ejder YILMAZ/Sema TAŞPINAR AYVAZ/Emel HANAĞASI, Medeni Usul Hukuku, 5. Baskı, Ankara 2019, s. 407; Ali Cem BUDAK/Varol KARAASLAN, Medeni Usul Hukuku, 6. Baskı, İstanbul, 2022, s. 290-291.
[9] Hakkındaki tahliye talepli icra takibi kesinleşen kiracının İİK m. 275/4 ve İİK m. 72 uyarınca menfi tespit davası açabileceği ve İİK m. 72/3 uyarınca teminat karşılığı tahliye işlemlerinin icrasını tedbiren durdurabileceği hakkında bkz. Baki KURU, İcra ve İflas Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 228-230; Cengiz Serhat KONURALP, İcra ve İflas Hukukunda İhtiyati Tedbirler, İstanbul 2013, s. 79; Yargıtay 12. HD., E. 2013/35853 K. 2014/2258 T. 29.1.2014.
[10] M. Kemal OĞUZMAN/Nami BARLAS, Medeni Hukuk, 22. Bası, İstanbul 2016, s. 341; Baki KURU, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt II, 6. Baskı, İstanbul 2001, s. 1989; Abdurrahim KARSLI, Medeni Muhakeme Hukuku, 5. Baskı, İstanbul 2020, s. 519; “Normal bir duruma dayanan tarafın bu iddiasını ispat etmesi gerekmez; bilakis, ispat yükü bu normal durumun aksini ispat eden diğer bir ifadeyle hayatın olağan akışına aykırı iddiada bulunan tarafa düşer.” Yargıtay HGK E. 2017/2-2715 K. 2021/360 T. 30.3.2021Yargıtay HGK E. 2011/19-6 K. 2011/236 T. 27.4.2011.
[11] Haluk BURCUOĞLU, Yargıtay Kararları Işığında 6570 Sayılı Yasa’ya Göre Kiracının Tahliye Edilmesi, İstanbul, 1993, s. 316; İNCEOĞLU, Kira Hukuku C.II, s. 432; “Ancak somut olayda, önce 23.6.2003 tarihinde 1. tahliye taahhüdü alınmış, sonra davacı ile ilk kira sözleşmesi 1.7.2003 tarihinde bir yıllık olarak kurulmuş, 1 yıllık süre dolmadan yenilenen dönem için 21.6.2004 tarihinde 2. tahliye taahhüdü alınmış ve ondan sonra 1.7.2004 tarihinde yenilenen sözleşme imzalanmıştır. Yani tahliye taahhütleri alındıktan sonra sözleşmeler imzalanmıştır. Davalı ve davacı tanıklarının beyanına göre; davacı ilk dönem önceki kiracının 9 aylık kira ve diğer borçlarını ödemiş, kiralanana masraf yapmış, kiralarını süresinde ödemiş, buna rağmen yenilenen ikinci dönem için ilk tahliye taahhüdü kiralayanın istediği kira bedelini kabul ettirebilmek için baskı unsuru olarak kullanılmış, nitekim 3.dönem de istenen kira bedeli kabul edilmeyerek bu davanın açılması üzerine, tahliyeyi sağlamak amacıyla 2. tahliye taahhüdü icraya konulmuştur. O halde, tahliye taahhütlerinin verildiği tarihler nazara alındığında ilk kira ilişkisini kurabilmek ve devam eden dönemlerde tahliyeyi önlemek için baskı altında verildiği ve serbest irade mahsulü olmadığı kabul edilerek davanın kabulü gerekirken yanılgılı değerlendirme ile ve yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir.” Yargıtay 3. HD., E. 2006/17559 K. 2006/18253 T. 21.12.2006. Öte yandan, Yargıtay İçtihadi Birleştirme Genel Kurulunun 03.11.1980 T. 1980/3 E. 1980/2 K. sayılı ve 04.11.1985 T. 1985/2 E. 1985/7 K. sayılı kararlarında, yeni dönem için verilen tahliye taahhüdünün dürüstlük kuralına aykırılığı hususunun her somut olay özelliğine göre değerlendirilmesi gerektiği, bu yönde genel nitelikte bir kural kabulünün mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
[12]“Diğer taraftan, İş Hukuku; işçi ve işveren ilişkisinde, işverenin sosyal ve ekonomik bakımından güçlü olması, işçinin korunması ve işçi lehine yorum ilkeleri dikkate alınarak, sözleşme hukuku alanında ayrılmış ve farklı kurallar getirerek gelişmiştir. Bu sebeple iş hukukunda, düzenlenen belgelere karşı işçi lehine tanık dinletilmesi yoluna gidilmektedir.
İşçiden teminat olarak alınan senet sebebiyle işçinin borcu, işverene verdiği zarar veya yedindeki nakit miktarı ile sınırlıdır. Zararı ve davacı işçiden alacağı olduğunu işveren ispatlamalıdır. Teminat niteliğinde alınan bu senetler işverenin zararını veya alacağını kanıtlamadığı sürece geçersiz sayılmalıdır.” Yargıtay 22. HD., E. 2019/5179 K. 2019/15608 T. 9.9.2019.; “Ayrıca belirtmek gerekir ki anılan ibranamenin düzenleniş biçimi kuşkuyu da beraberinde getirmektedir. Gerçekten daktilo ile yazılan metin kısmından sonra tükenmez kalemle atılan imza ve tarih arasında dikkat çekici bir boşluk bulunmaktadır. Her ne kadar açığa imza hukukumuzda geçerli ise de iş hukukunun işçiyi koruyucu ilkesi gereği kuşku uyandıracak bu tür belgelerin gerçeğe uygun olup olmadığının araştırılmasını zorunlu kılar.” Yargıtay 9. HD E. 1998/9948 K. 1998/11356 T. 6.7.1998
[13] Nihat YAVUZ, Yeni TBK ve HMK’ya Göre Kira Hukuku, 4. Baskı, Ankara 2015, s. 681.
[14] Aynı yönde bkz. Mehmet ERDEM, “Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Yazılı Tahliye Taahhüdünün Geçerlilik Şartları ve Özellikle Taahhüdünün Kiralananın Tesliminden Sonra Verilmiş Olduğunun İspatı”, BAÜHFD, Y. 2016, C. 11, s. 496-497.
[15] OĞUZMAN/ÖZ, s. 178; Necip KOCAYUSUFPAŞAOĞLU, Borçlar Hukukuna Giriş Hukuki İşlem Sözleşme, 6. Bası, İstanbul 2014, s. 85-86.
[16] “Bu savunmada geçen iddia bir hukuki tasarrufla değil, bir hukuki fiille ilgili olduğundan Usulün 289. maddesi kapsamı dışında düşürülüp maddi olayın tanıkla ispatına imkan tanınarak bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı bir görüşle ilk akti dönem içerisinde verilen taahhütün geçersizliği gerekçe yapılarak davanın reddedilmesi hiç te isabetli görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.” Yargıtay 6. HD., E. 1991/10363 K. 1991/10927 T. 26.09.1991; “Davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenebilmesi için öncelikle kira sözleşmesinin başlangıç tarihinin ve süresinin bilinmesi zorunludur. Davacının bildirdiği bu tarihlere davalı karşı çıkarsa uyuşmazlığın tarafların gösterecekleri tanık dahil bütün deliller toplanarak bir hadise olarak çözüme kavuşturulması gerekir.” Yargıtay 6. HD 14.3.2016 T. 2015/9993 E. 2016/1961 K.; aynı yönde İNCEOĞLU, Kira Hukuku C. II, s. 433-434.
[17] KOÇ, Belge, s. 54.
[18] Aynı yönde, İNCEOĞLU, Kira Hukuku Cilt II, s. 432.
[19] Cevdet YAVUZ/Faruk ACAR/Burak ÖZEN, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 10. Bası, İstanbul 2014, s. 694.
[20] “Davalı, Bakırköy 42. Noterliğinde düzenlenen 31.01.2013 tarihli tahliye taahhütnamesinde ... Mahallesi ...No:1 Bağcılar adresinde kiracı bulunduğunu açıklayarak "28.01.2014 tarihinde hiçbir ...gerek kalmadan tahliye edeceğini ve boş olarak teslim edeceğini" taahhüt etmiştir. Taahhüdün düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde (TBK'nun 39. maddesinde açıklanan sürede ) tahliye taahhütnamesinin iptali istenmediğinden tahliye taahhüdü geçerli olup,dava süresinde açıldığına göre davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle red kararı verilmesi doğru değildir.” Yargıtay E. 2015/792 K. 2015/1847 T. 25.2.2015.
[21] YAVUZ/ACAR/ÖZEN, s. 694; “Tahliye taahhütnamesinin ilk kira sözleşmesi ile birlikte verildiği iddiası, tahliye taahhüdünün serbest irade mahsulü olmadığı, yani ikrah ile verildiği iddiasını da kapsar. İkrah iddiasının HUMK.nun 293/5 (HMK.203/ç) maddesi gereğince tanık dahil her türlü delille kanıtlanması mümkündür. Mahkemece, davacı kiracının delil listesinde yazılı delillerinin toplanması, tanıklarının yöntemine uygun olarak çağrılıp dinlenmesi, gerekmesi halinde bundan sonra davalıya yeminin eda ettirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde, verilen taahhütnamenin kiralananın kiralama amacına aykırı olduğu şeklinde, hukuksal olmayan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.” Yargıtay 6. HD E. 2012/5461 K. 2012/8809 T. 12.6.2012.
[22] “En son alınan tahliye taahhüdü 1.5.2012 düzenleme tarihli olup, en son yenilenen sözleşme ile birlikte 14.1.2012 tarihinde verildiğinin ileri sürülmesine, bu tarihe göre TBK 39 (BK 31 ) maddesi uyarınca bir yıl içinde taahhüdün iptali için bir dava açılmadığının anlaşılmasına göre davalı bu aşamada taahhüdün geçersizliğini ileri süremez.” Yargıtay 6. HD., E. 2014/7025 K. 2014/10145 T. 22.9.2014.
[23] BURCUOĞLU, s. 318.
[24] RG T. 05.04.2023, S. 32154.
[25] Benzer şekilde bkz. Barış TORAMAN/Hakan HASIRCI, “Yedinci Yargı Paketi (7445 Sayılı Kanun) Ve Takip Hukuku: Tespit Ve Değerlendirmeler”, Legal MİHDER, 2023/1, s. 35.